تصوير 2. ارقام هندي ـ بيزانسي (سده‌ٴ پانزدهم‌) از يك نسخه‌ٴ يوناني در كتاب‌خانه‌ٴ ملي پاريس‌:
(1920، 22، 4) Tannery Memoires.

علاوه بر رساله‌هاي موسخوپولوس و رابداس‌، يادداشت‌هايي درباره‌ٴ حساب از يوآنس پدياسيموس و هم‌چنين رساله‌اي از او راجع به‌ هندسه و مساحي در دست است كه در آن سنت هرون اسكندراني را پي‌گرفته و هم‌چنين يك رساله‌ٴ محاسبات بسيار مفصل از بارلام‌، كه‌ در آن از اقسام محاسبات بحث مي‌كند. كسرهايي كه در همه‌ٴ اين رساله‌ها از آنها بحث شده (مانند نوع لاتيني آنها، كه در بالا ذكر شد) تنها دو نوع است‌، كسر متعارفي و كسر شصتگاني‌. به‌ويژه‌، نرخ بهره كه در نزد ما عموماً به‌صورت درصد (يا در هزار و غيره‌) محاسبه مي‌شود در نزد محاسبان بيزانسي به صورت در شصت يا عجيب‌تر از آن در شش هزار محاسبه مي‌شد. اين يك سنت سومري بود كه به بدترين‌ صورت خودش از نو تثبيت شده بود.1 دليل ساده‌ٴ كار بيزانسيان اين

 

 

 

 


1. البته‌، مبناي سومري تنها شصت نبود، بلكه تركيبي بود از 60 و 10، و ترتيب‌هاي مختلفي با 10 عرضه مي‌شد، (6×10)، (6×10) 10× (6×10)، و غيره‌. نك


F. Thureau-Dangin: History of the sexagesimal system (Osiris 7, 95-141, 1939).